Veilig voedsel begint bij positieve bedrijfscultuur

Leiderschap en doeltreffende communicatie in voedselverwerkende bedrijven hebben een grote impact op hoe veilig voedsel geproduceerd en verwerkt wordt. Dat blijkt uit onderzoek van de Universiteit Gent.

Om te voldoen aan de strenge standaarden om hygiënisch en veilig voedsel af te leveren, hanteren de meeste voedselbedrijven een managementsysteem voor voedselveiligheid. Toch kan het nog steeds gebeuren dat consumenten in contact komen met onveilig voedsel, met voedselvergiftigingen als gevolg.

Onderzoek van de Universiteit Gent wijst aan dat in veel van die gevallen menselijk gedrag aan de oorzaak van het probleem ligt.

Certificaat is geen garantie

Elien De Boeck en prof. Liesbeth Jacxsens (faculteit Bio-ingenieurswetenschappen, UGent) in samenwerking met prof. Peter Vlerick (faculteit Psychologie en Pedagogische Wetenschappen, UGent) namen voor dit onderzoek verschillende bedrijven en hun managementsystemen onder de loep.

“Voedselveiligheid wordt vaak benaderd vanuit een puur technische insteek”, licht De Boeck toe. Veel bedrijven kiezen voor certificatie louter omdat dit vanuit klanten wordt geëist; niet vanuit een onderliggende motivatie om hygiëne en voedselveiligheid te verbeteren in het bedrijf. Hierin schuilt het gevaar dat certificatie wordt herleid tot het voldoen aan een lijst met eisen, waardoor de oorspronkelijk doelstelling, namelijk het garanderen en het continu verbeteren van hygiëne en voedselveiligheid, uit het oog wordt verloren.““Een certificaat is geen garantie voor veilig voedsel”, aldus de onderzoekster. “Sommige bedrijven met certificaten krijgen nog altijd te maken met voedselveiligheidsproblemen.”

Gedrag van werknemers en bedrijfscultuur

Uit het onderzoek bleek dat problemen met voedselveiligheid in veel gevallen te wijten zijn aan individuele gedragingen van werknemers. En die worden op hun beurt beïnvloed door de cultuur die heerst in een bedrijf.

De Boeck: “Als bedrijf maak je de keuze: hoe gaan wij om met voedselveiligheid? Is het onze prioriteit om veilig en hygiënisch voedsel af te leveren, of om zo veel mogelijk te produceren? Die cultuur straalt af op alle aspecten in het productie- en verwerkingsproces en op het gedrag van de werknemers. Als je je werknemers bijvoorbeeld voldoende tijd geeft om hun taken goed uit te voeren, geef je het signaal dat kwaliteit en voedselveiligheid voor jou belangrijker zijn dan kwantiteit. Stress en burn-out zijn dan ook duidelijk gelinkt aan een zwakke voedselveiligheidscultuur.”

Leiderschap en communicatie

Een sterk leidinggevend management en doeltreffende communicatie bleken cruciaal om een betere voedselveiligheidscultuur te verwezenlijken.

“Het is van belang dat elk voedselverwerkend bedrijf op cruciale plaatsen in het bedrijf goede leidersfiguren plaatst”, adviseert De Boeck. “Die personen hebben een positieve invloed op het gedrag van individuele werknemers.”

Daarnaast is ook goede communicatie van belang, zodat werknemers zich bewust worden van het belang van voedselveiligheid. Regelmatige opleidingen over voedselveiligheid maken daar deel van uit.

Positieve voedselveiligheidscultuur

Bij de certificering van bedrijven zal voedselveiligheidscultuur in de toekomst een grotere rol spelen.

“We moeten bij bedrijven die met voeding werken, streven naar een goede voedselveiligheidscultuur, waarbij elke werknemer in het proces zich bewust wordt van het belang van veilig voedsel”, besluit de onderzoekster.

Meer informatie

Elien De Boeck
Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen
Universiteit Gent
T 09 264 99 02
M elien.deboeck@ugent.be

Prof. Liesbeth Jacxsens
Faculteit Bio-ingenieurswetenschappen
Universiteit Gent
T 09 264 60 85
M liesbeth.jacxsens@ugent.be

De onderzoeksgroep waarvan Elien De Boeck en prof. Jacxsens deel uitmaken behoort tot het Food2Know consortium.